Blog
Niniejsze opracowanie dotyczy zagadnienia przysługującej pracownikowi w wieku przedemerytalnym ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Zgodnie z treścią art. 39 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm.) - dalej jako „k.p.”, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Omawiana ochrona nie dotyczy nabycia przez pracownika prawa do świadczenia przedemerytalnego. Z ochrony przewidzianej analizowanym przepisem może natomiast skorzystać pracownik, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku uprawniającego do emerytury pomostowej, jeżeli osiągnięcie tego wieku umożliwi mu nabycie prawa do tej emerytury.
Powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Nadto wyróżnić należy obniżony wiek emerytalny dotyczący szczególnych grup pracowników (np. górników). Istnieje także tzw. wcześniejszy wiek emerytalny, dotyczący ubezpieczonego któremu przysługuje uprawnienie do przejścia na emeryturę ze względu na spełnienie innych przesłanek (np. odpowiedniej długości okresu składkowego i nieskładkowego, czyli odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego) pomimo nieosiągnięcia powszechnego albo obniżonego wieku emerytalnego. Ochrona przewidziana art. 39 k.p. obejmuje 4 lata wstecz, licząc od osiągnięcia powszechnego i obniżonego wieku emerytalnego, natomiast nie dotyczy sytuacji, w której pracownik przechodzi na emeryturę w tzw. wcześniejszym wieku emerytalnym.
Do zastosowania ochrony przewidzianej w art. 39 k.p. nie jest konieczne, aby pracownik miał okres pracy niezbędny do uzyskania prawa do emerytury już na 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Wystraczający jest taki okres, że po doliczeniu do niego dalszych 4 lat pracy - na dzień osiągnięcia wieku emerytalnego - łączny okres zatrudnienia wystarczy pracownikowi do nabycia prawa do emerytury.
Wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi podlegającemu omawianej ochronie stanowi naruszenie prawa w rozumieniu art. 45 § 1 k.p., a wówczas pracownikowi - w sytuacji gdy odwoła się od otrzymanego wypowiedzenia do sądu pracy - przysługuje roszczenie
o ustalenie przez sąd o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywrócenie pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo roszczenie o odszkodowanie.
Analizowana ochrona dotyczy jedynie wypowiedzenia, a nie skutku w postaci rozwiązania umowy o pracę. Jeśli zatem pismo stanowiące wypowiedzenie zostało skutecznie doręczone pracownikowi przed czterema laty do osiągnięcia wieku emerytalnego, to mimo że skutek wypowiedzenia w postaci rozwiązania umowy o pracę nastąpi już w tym czteroletnim okresie, wypowiedzenie nie narusza art. 39 k.p.
Ponadto art. 39 k.p. nie ma zastosowania w razie ogłoszenia upadłości, otwarcia postępowania sanacyjnego lub likwidacji pracodawcy. Jednak w przypadku tzw. zwolnień grupowych pracownikowi, o którym mowa w art. 39 k.p. można złożyć jedynie wypowiedzenie zmieniające jego dotychczasowe warunki pracy lub płacy.
Przepisu art. 39 k.p. nie stosuje się w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty
z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy lub płacy pracownikowi, o którym mowa w art. 39 k.p., jeżeli wypowiedzenie stało się konieczne ze względu na:
1) wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej ich grupy, do której pracownik należy;
2) stwierdzoną orzeczeniem lekarskim utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinioną przez pracownika utratę uprawnień koniecznych do jej wykonywania.